اربعین چیست؟
چهل،چهلم.در فرهنگ اسلامی و در معارف عرفانی،عدد چهل(اربعین)جایگاه خاصی دارد. چله نشینی برای رفع حاجت یا رسیدن به مقامات سلوک و عرفان معروف است.حفظ کردن چهل حدیث،اخلاص چهل صباح،کمال عقل در چهل سالگی،دعابرای چهل مومن،چهل شب چهارشنبه و…بسیاری از این نمونه ها و موارد. در فرهنگ عاشورا،اربعین به چهلمین روز شهادت حسین بن علی «ع »گفته می شودکه مصادف با روز بیستم ماه صفر است.

از سنتهای مردمی،گرامیداشت چهلم مردگان است که،به یاد عزیز فوت شده خویش،خیرات و صدقات می دهند و مجلس یاد بود بپامی کنند.در روز بیستم صفر نیز،شیعیان،عظیم ترین مراسم سوگواری را در کشورها وشهرهای مختلف به یاد عاشورای حسینی بر پا می کنند و همراه با دسته های سینه زنی وعزاداری به تعظیم شعائر دینی می پردازند.در شهر کربلا،اربعین حسینی عظمت و شکوه خاصی دارد و دسته های عزادار،مراسمی پرشور بر پا می کنند.

آنچه نزد ارباب مقاتل، مسلم است، زیارت جابر بن عبدالله انصاری در روز بیستم صفر سال شهادت آن حضرت در کربلا می باشد. اما آیا اهل بیت امام حسین نیز در همان روز از شام به کربلا بازگشته بودند، چنانچه سید بن طاووس نقل کرده است، نزد محققان و مورخان مورد شک و تردید می باشد زیرا مسیر حرکت اهل بیت : از کوفه به شام از شارع عام بوده که از بلاد معروفه می گذشته و مسافت آن چهل منزل بود و حداقل بیست روز طول می کشید. برخی از محققان و تاریخ نویسان نظرشان بر این است که اهل بیت : یک ماه در شام مانده اندو دیگر اینکه شیخ مفید، شیخ طوسی و کفعمی گفته اند که خاندان اهل بیت : را روز بیستم صفر از شام به سوی مدینه کوچ داده اند.

در نخستین اربعین شهادت امام حسین «ع »،جابر بن عبد الله انصاری و عطیه عوفی موفق به زیارت تربت و قبر سید الشهدا شدند.بنا به برخی نقلها،در همان اربعین،کاروان اسرای اهل بیت «ع »در باز گشت از شام و سر راه مدینه،از کربلا گذشتند و با جابر دیدارکردند.البته برخی از مورخان هم آن را نفی کرده و نپذیرفته اند.از جمله مرحوم محدث قمی در«منتهی الآمال »دلایلی ذکر می کند که دیدار اهل بیت از کربلا در اربعین اول نبوده است. بعضی از علما نیز در این باره تحقیق مبسوط و مستقلی انجام داده اند که منتشرشده است. به هر حال،تکریم این روز و احیای خاطره غمبار عاشورا،رمز تداوم شورعاشورایی در زمانهای بعد بوده است.در تاریخ انقلاب اسلامی ایران نیز،سنت احیای اربعین تاثیر مهمی در شور گستری در شهرها داشت و در چهلم شهدای حادثه قم(درتاریخ ۱۹ دی ۱۳۵۶ ش)مردم مسلمان تبریز قیام کردند و شهید دادند.در اربعین شهدای تبریز،شهرهای دیگر مجلس یادبود گرفته، تظاهرات کردند و همین گونه اربعینها به هم وصل شد و سراسر ایران به نهضت پیوست،تا آنکه انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن سال۱۳۵۷ ش به پیروزی رسید.این به برکت الهام گیری از فرهنگ شهادت و ایثار خون بود که ملت قهرمان ایران،از عاشورا گرفته بود.«اربعین »، تداوم «عاشورا»بود و«ذکر»،رسالت بازماندگان پس از«خون »و «شهادت.»

به یاد کربلا دلها غمین است دلا خون گریه کن چون اربعین است پیام خون،خطاب آتشین است بقای دین،رهین اربعین است که تاریخ پر از خون و شهادت سراسر اربعین در اربعین است بسوز ای دل که امروز اربعین است عزای پور ختم المرسلین است مرام شیعه در خون ریشه دارد نگهبانی ز خط خون چنین است.

خداوندا اینک باز اربعین حسین آمده است.

باز عرق شرم پیشانی انسانیت را نمناک کرده است . باز بشر از وجود خویش خجالت زده می شود. و باز مثل همیشه امام رئوف و مهربان ما حسین بن علی نگاه بخشایشگر خویش را بر بشر می تاباند و بر حاجات ما آمین می گوید. دلم دیگر از داغ علی اصغر مرده است حالا چگونه این دل میتواند در تولد دوباره زمین لبخند بزند؟ کدام تولد؟ کدام زندگی؟ کدام امید ؟ اصلا مگر می شود بعد از حسین به زندگی ادامه داد؟ نه نمی شود… زندگی ما بعد از حسین عین محکومیت است. ای کاش از خجالت آب می شدیم تا هیچ گاه روی سیاه ما بر نگاه مادرش زهرا نیفتد. آخر هیچ جای دنیا این رسم امانت داری نیست. هیچ جای جهان این رسم اربا ب و بندگی نیست. بیایید به تمام دنیا فخر بفروشیم برای داشتن چنین اربابی . بیایید آن طور که باید لطفش را پاس داریم و حرمتش را نگاه داریم.

سایت رهبران شیعه : روزنامه رسالت