جایگاه حكم حكومتی در قانون اساسی

در مورد حكم حكومتی در قانون اساسی باید به نكات زیر توجه نمود:

1. نظام حكومتی جمهوری اسلامی ایران، دینی است. این امر در اصول یكم، دوم و چهارم قانون اساسی به‌صراحت بیان شده است.

2. نظام اسلامی مبتنی بر قواعد و اصول و احكام پیش‌تر از قانون اساسی است و اعتبار و مشروعیت قانون اساسی متخذ از این اصول و مبتنی بر آن است.

3. بر این اساس، احكام و قواعد اسلامی كه به ویژه در ظرف فقه اسلامی تجلی یافته‌اند از منابع حقوق اساسی به شمار می‌روند و از اعتباری هم‌سنگ قانون اساسی برخوردارند.

4. احكام و اوامر فقیه از زمره احكام شرعی است، بنابراین احكام، اوامر و نواهی فقیه واجد الشرایط از مصادیق احكام شرعی هستند و به این اعتبار از منابع حقوق اساسی كشور محسوب می‌شوند. اوامر و فرامین امام(ره) و رهبری به مثابه منابع حقوق‌اساسی هستند. مثل فرمان تشكیل مجمع تشخیص مصلحت قبل از بازنگری قانون اساسی یا شیوه بازنگری قانون اساسی كه در این قانون پیش بینی نشده بود.....

حقوق و وظایف انسان در رساله الحقوق امام سجاد(ع)

خدایت بیامرزد! آگاه باش كه پروردگار را بر تو حقوقی است كه سراپای وجودت را فراگرفته است:
در هر جنبش و آرامشت در هر جایگاهی كه به آن درآیی و در هر اندامی كه آن را حركت دهی و در هر ابزاری كه آن را به كارگیری، از او بر تو حقی واجب است.

برخی از این حقوق، بزرگتر از برخی دیگر است و ولاترین حقوق الهی، حق خود حضرت اوست كه پاس داشت آن را بر تو واجب كرده است؛ و این حق، بن مایه دیگر حقوق است و هر حقی از آن ریشه می گیرد.

سپس حقوقی است كه نسبت به اندام های گوناگونت بر تو واجب كرده و از سرتا قدمت را فراگرفته است؛ چنانكه هریك از اندامهای هفتگانه چشم و گوش و زبان و دست و پا و شكم و آلت كه كارها بدانها صورت می بندد، بر تو حقی دارد.

خداوند بزرگ، گذشته از اندامها برای كارهایت نیز حقوقی بر گردنت نهاده است، از این رو، نماز و روزه و صدقه و قربانی و دیگر كارهایت بر تو حقی دارد.

پس از اینها، حقوق دیگر حق مدارانی است كه بر تو حق واجب دارند و از همه واجب تر، حقوق فرادستان توست، سپس حقوق فرودستان و پس از آن حقوق خویشاوندانت.

اینها حقوقی است كه از هریك از آنها حقوق دیگری برمی آید: ...